Bölümler
368Müslümanın Hayat ÖlçüleriHadisler: 1-687
- 02İhlâs ve İyi NiyetNo. 1-13
- 03TövbeNo. 14-25
- 04SabırNo. 26-54
- 05Doğru Söylemek (Sıdk)No. 55-60
- 06Her An Allah ile Beraber Olma Bilinci (Murâkabe)No. 61-69
- 07Sorumluluk Bilinci (Takva)No. 70-74
- 08Allah’a Kesin İman (Yakîn) ve O’na Dayanmak (Tevekkül)No. 75-85
- 09Dürüst Olmak (İstikâmet)No. 86-87
- 10Yaratılıştaki İhtişamı Düşünmek
- 11Hayırlı İşlere KoşmakNo. 88-95
- 12Allah İçin ÇalışmakNo. 96-112
- 13Ömrün Sonlarına Doğru Hayır Hasenâtı ArtırmakNo. 113-117
- 14Hayır Yollarının ÇokluğuNo. 118-143
- 15İbadette Ölçülü DavranmakNo. 144-154
- 16Amellerde DevamlılıkNo. 155-157
- 17Sünnete ve Âdâba UymakNo. 158-169
- 18Allah’ın Hükmüne Boyun EğmekNo. 170
- 19Dinde Yenilik (Bid’at)No. 171-172
- 20İyi veya Kötü Çığır AçmakNo. 173-174
- 21Hayra Aracılık, Hidayete ÇağrıNo. 175-178
- 22İyilikte ve Takvada YardımlaşmakNo. 179-182
- 23Samimiyet (Nasîhat)No. 183-185
- 24İyiliği Teşvik, Kötülükle Mücadele Etmek (Emr-i Bi’l-Ma’rûf Nehy-i Ani’l-Münker)No. 186-199
- 25İyiliği Emredip Kötülükten Nehyettiği Hâlde Aksini YapmakNo. 200
- 26Emanete Riayet EtmekNo. 201-204
- 27Haksızlık (Zulüm)No. 205-223
- 28Müslümanlar Arası HukukNo. 224-241
- 29Kusurların ÖrtülmesiNo. 242-245
- 30İhtiyaçların GiderilmesiNo. 246
- 31Aracılık EtmekNo. 247-249
- 32İnsanların Arasını DüzeltmekNo. 250-253
- 33YoksullarNo. 254-261
- 34Muhtaçları Himaye EtmekNo. 262-274
- 35Hanımlara İyi DavranmakNo. 275-282
- 36Kocanın, Eşi Üzerindeki HaklarıNo. 283-290
- 37Ailenin Geçimini SağlamakNo. 291-298
- 38Malın En İyisinden İnfak EtmekNo. 299
- 39Aile Fertlerine Allah’a İtaat Şuuru VermekNo. 300-304
- 40Komşu HakkıNo. 305-313
- 41Anne Babaya İyilik Etmek, Akrabayı GözetmekNo. 314-337
- 42Anne Babaya İsyan Etmek ve Akraba ile İlişkiyi KesmekNo. 338-342
- 43Anne Babanın Dostlarına, Yakınlara ve Eşe İyilik EtmekNo. 343-346
- 44Ehl-İ Beyt’e Saygı GöstermekNo. 347-348
- 45Âlimlere, Büyüklere ve Fazilet Ehline Saygı GöstermekNo. 349-360
- 46Hayırlı İnsanları Ziyaret EtmekNo. 361-375
- 47Allah İçin SevmekNo. 376-386
- 48Allah’ın Kulunu SevmesiNo. 387-389
- 49Başkalarına Eziyet VermemekNo. 390
- 50İnsanları Yaptıklarına Göre Değerlendirmek, İç Hâllerini Allah’a BırakmakNo. 391-396
- 51Allah’tan Korkmak (Havf)No. 397-412
- 52Allah’tan Yana Ümitvar Olmak (Recâ)No. 413-440
- 53Ümitvar Olmanın SevabıNo. 441-443
- 54Korku ile Ümit Arasında YaşamakNo. 444-446
- 55Allah Korkusuyla AğlamakNo. 447-457
- 56Dünyaya Meyletmemek (Zühd)No. 458-491
- 57Sade YaşamakNo. 492-522
- 58Kanaat ve TokgözlülükNo. 523-538
- 59İstenmeden Verilen Sadakanın AlınmasıNo. 539
- 60El Emeğiyle GeçinmekNo. 540-544
- 61CömertlikNo. 545-563
- 62CimrilikNo. 564
- 63Başkasını Kendine Tercih Etmek (Îsâr)No. 565-569
- 64İyilikte YarışmakNo. 570-571
- 65Helâl Kazanıp Helâl Yolda HarcamakNo. 572-574
- 66Ölümü HatırlamakNo. 575-581
- 67Kabir ZiyaretiNo. 582-585
- 68Ölümü Temenni EtmemekNo. 586-588
- 69Günahlardan Korunmak ve Şüpheli Şeylerden Sakınmak (Vera’)No. 589-597
- 70İnsanlardan Uzaklaşarak Tek Başına Yaşamak (Uzlet)No. 598-602
- 71İyiliklerden Yana Olmak ve Fenalıklardan Kaçınmak
- 72Tevazu ve ŞefkatNo. 603-612
- 73Kibir ve GururNo. 613-621
- 74Güzel AhlâkNo. 622-632
- 75Yumuşak Huylu Olmak (Hilm) ve Ölçülü Hareket Etmek (Teennî)No. 633-643
- 76Affedici OlmakNo. 644-648
- 77Eziyetlere KatlanmakNo. 649
- 78Dinî Konular da Hassas OlmakNo. 650-653
- 79Yöneten Yönetilen İlişkilerinde ÖlçüNo. 654-659
- 80Adaletli YöneticiNo. 660-663
- 81Yöneticilere İtaatte ÖlçüNo. 664-674
- 82İdareciliğin İstenmemesiNo. 675-678
- 83Yönetimde İstişare ve İşbirliğiNo. 679-680
- 84İdareciliğin Hırslılara VerilmemesiNo. 681
- 85HayâNo. 682-685
- 86Sır SaklamakNo. 686-689
EdepHadisler: 688-728
- 88Ahde Vefa ve Sözünde DurmakNo. 690-692
- 89Hayırlı İşleri SürdürmekNo. 693
- 90Güler Yüzlü ve Tatlı Sözlü OlmakNo. 694-696
- 91Anlaşılır Şekilde KonuşmakNo. 697-698
- 92Dinleme ÂdâbıNo. 699
- 93Öğüt Vermede ÖlçüNo. 700-703
- 94Ağırbaşlılık (Vakar)No. 704
- 95İbadet Yerlerinde Saygılı DavranmakNo. 705-706
- 96Misafir AğırlamakNo. 707-708
- 97İyi İşleri MüjdelemekNo. 709-712
- 98Yolcunun VedalaşmasıNo. 713-718
- 99İstihar e ve İstişareNo. 719
- 100İbadet Yerlerine Gidiş Geliş ÂdâbıNo. 720-721
- 101İyi İşlere Sağdan BaşlamakNo. 722-728
Yemek Yeme ÂdâbıHadisler: 729-779
- 103Yemeğe Besmele ile Başlamak, Hamd Ederek BitirmekNo. 729-736
- 104Yemeğe Kusur BulmamakNo. 737-738
- 105Nafile Oruç Tutan Kimsenin Yemek Davetine KatılmasıNo. 739
- 106Yemeğe Davet Edilen Kimsenin Yanında Başkalarını da GötürmesiNo. 740
- 107Sofra ÂdâbıNo. 741-742
- 108Birlikte Meyve Yerken Ölçülü DavranmakNo. 743-744
- 109Yemeği Yemek Kabının Kenarından YemekNo. 745-746
- 110Yaslanarak YememekNo. 747-748
- 111Sofra Âdâbı (Devamı)No. 749-755
- 112Yemek YemeNo. 756-757
- 113İçeceklerle İlgili ÂdâbNo. 758-762
- 114Büyük Su Kabının Ağzından Su İçmemekNo. 763-765
- 115Su Kabına ÜflememekNo. 766-767
- 116Su İçme ÂdâbıNo. 768-774
- 117Su İçilecek KaplarNo. 775-779
Giyim KuşamHadisler: 780-814
- 119Giyim TarzıNo. 780-789
- 120Gömlek GiymekNo. 790
- 121Giyeceklerin Uzunluğu ve KısalığıNo. 791-802
- 122Giyimde Abartıya KaçmamakNo. 803
- 123Kişinin Durumuna Uygun GiyinmesiNo. 804
- 124İpekli GiyinmekNo. 805-811
- 125Yırtıcı Hayvanların Derisini KullanmamakNo. 812-813
- 126Yeni Elbise ve Ayakkabı Giyildiğinde Dua EtmekNo. 814
SelâmHadisler: 846-895
- 133Selâmlaşmak ve Selâmı YaymakNo. 846-851
- 134Selâm Verme UsûlüNo. 852-862
- 135Evine Giren Kimsenin Selâm VermesiNo. 863
- 136Çocuklara Selâm VermekNo. 864
- 137Hanımlarla SelâmlaşmakNo. 865-867
- 138Farklı İnanç Kesimleriyle SelâmlaşmaNo. 868-870
- 139Topluluktan Ayrılan Kimsenin Selâm VermesiNo. 871
- 140İzin İsteme ÂdâbıNo. 872-879
- 141Aksırma ve Esneme ÂdâbıNo. 880-886
- 142Tokalaşma ve Kucaklaşma ÂdâbıNo. 887-895
Hasta ZiyaretiHadisler: 896-957
- 144Hasta Ziyareti ve Cenazeyi KaldırmaNo. 896-902
- 145Hastalara Dua EtmekNo. 903-911
- 146Hasta Yakınlarına Hastanın Durumunu SormakNo. 912
- 147Hayatından Ümidini Kesen Kimsenin DuasıNo. 913-915
- 148Hastanın Hâlinden Şikâyet EtmesiNo. 916-918
- 149Ölmek Üzere Olan Kimseye Kelime-i Tevhidi Hatırlatmak (Telkîn)No. 919-920
- 150Ölünün Gözünü Kapadıktan Sonra Söylenecek SözNo. 921
- 151Ölmek Üzere Olan Hastanın Yanında Söylenebilecek SözlerNo. 922-926
- 152Ölen Kimse İçin AğlamakNo. 927-929
- 153Cenazenin Olumsuz Yönlerini AnlatmamakNo. 930
- 154Cenaze Namazına KatılmakNo. 931-933
- 155Cenaze Namazına Katılanların Çok OlmasıNo. 934-936
- 156Cenaze Namazında Okunacak DualarNo. 937-942
- 157Cenazeyi Bir An Evvel KaldırmakNo. 943-944
- 158Ölenin Borcunu Geciktirmeden ÖdemekNo. 945-946
- 159Kabir Başında Öğüt VermekNo. 947
- 160Kabir Başında Dua Edip Kur’an OkumakNo. 948-949
- 161Ölen İçin Sadaka Vermek ve Dua EtmekNo. 950-951
- 162Ölmüş Kimseleri Hayırla AnmakNo. 952-953
- 163Küçük Çocuğu Ölenlere Verilecek SevapNo. 954-956
- 164Helâk Edilen Kavimlerin Kalıntılarından İbret AlmakNo. 957
FaziletlerHadisler: 993-1270
- 175Kur’an-ı Kerim Okumanın FaziletiNo. 993-1003
- 176Kur’an-ı Kerim’i Sık Okumak ve UnutmamakNo. 1004-1005
- 177Kur’an-ı Kerim’i Güzel Sesle OkumakNo. 1006-1010
- 178Belirli Sûre ve Âyetleri OkumakNo. 1011-1024
- 179Birlikte Kur’an OkumakNo. 1025
- 180Abdestin FaziletiNo. 1026-1034
- 181Ezanın FaziletiNo. 1035-1043
- 182Namazların FaziletleriNo. 1044-1048
- 183Sabah ve İkindi Namazlarının FaziletiNo. 1049-1054
- 184Cemaatle Namaz İçin Camilere Gitmenin FaziletiNo. 1055-1062
- 185Camide Namazı Beklemenin FaziletiNo. 1063-1065
- 186Cemaatle Namaz Kılmanın FaziletiNo. 1066-1072
- 187Sabah ve Yatsı Namazlarında Camiye GitmekNo. 1073-1075
- 188Farz Namazlara Devam EtmekNo. 1076-1083
- 189Namazı İlk Safta Kılmanın Fazileti, Safları Tamamlayıp Düzgün TutmakNo. 1084-1098
- 190Sünnet Namazların FaziletiNo. 1099-1101
- 191Sabah Namazının SünnetiNo. 1102-1114
- 192Öğle Namazının SünnetiNo. 1115-1120
- 193İkindi Namazının SünnetiNo. 1121-1123
- 194Akşam Namazının SünnetiNo. 1124-1127
- 195Yatsı Namazının Sünnetleri
- 196Cuma Namazının SünnetiNo. 1128-1129
- 197Sünnet Namazları Evde KılmakNo. 1130-1133
- 198Vitir NamazıNo. 1134-1140
- 199Kuşluk NamazıNo. 1141-1145
- 200Tahiyyetü’l-Mescid NamazıNo. 1146-1147
- 201Abdest Aldıktan Sonra İki Rekât Namaz KılmakNo. 1148
- 202Cuma Gününün Fazileti ve Cumaya HazırlıkNo. 1149-1160
- 203Şükür SecdesiNo. 1161
- 204Gece İbadet Etmenin FaziletiNo. 1162-1189
- 205Teravih NamazıNo. 1190-1191
- 206Kadir Gecesini İhya Etmenin FaziletiNo. 1192-1198
- 207Ağız ve Diş TemizliğiNo. 1199-1208
- 208Zekâtın Farziyeti ve FaziletiNo. 1209-1217
- 209Ramazan Orucunun Farziyeti ve FaziletiNo. 1218-1224
- 210Ramazan Ayında İyilik EtmekNo. 1225-1226
- 211Şa’ban Ayında Tutulan OruçNo. 1227-1230
- 212Yeni Ay Görüldüğünde Yapılacak DuaNo. 1231
- 213Sahurun FaziletiNo. 1232-1235
- 214İftarı Geciktirmemek ve İftardan Sonra Yapılacak DuaNo. 1236-1242
- 215Oruçlunun Dikkat Etmesi Gereken HususlarNo. 1243-1244
- 216OruçNo. 1245-1248
- 217Bazı Mübarek Aylarda Tutulacak Orucun FaziletiNo. 1249-1251
- 218Zilhiccenin İlk Onunda Tutulan Orucun ve Diğer İyiliklerin FaziletiNo. 1252-1253
- 219Arefe Gününde ve Muharrem’in 9 ve 10. Günlerinde Tutulan Orucun FaziletiNo. 1254-1256
- 220Şevval Ayında Altı Gün Oruç Tutmanın FaziletiNo. 1257
- 221Pazartesi ve Perşembe Günlerinde Oruç Tutmanın FaziletiNo. 1258-1260
- 222Her Aydan Üç Gün Oruç Tutmanın FaziletiNo. 1261-1267
- 223İftar Vermenin FaziletiNo. 1268-1270
CihadHadisler: 1288-1378
- 227Cihadın FaziletiNo. 1288-1355
- 228Şehitliğin FaziletiNo. 1356-1360
- 229Köle Azat Etmenin FaziletiNo. 1361-1362
- 230Kölelere İyi Davranmanın FaziletiNo. 1363-1364
- 231Kölelerin Sorumluluklarını Yerine GetirmesiNo. 1365-1368
- 232Fitne ve Karışıklık Zamanlarında İbadet Etmenin FaziletiNo. 1369
- 233Alışverişte ve Ödemelerde Kolaylık Göstermenin FaziletiNo. 1370-1378
YasaklarHadisler: 1514-1811
- 250GıybetNo. 1514-1530
- 251Gıybet Edenleri DinlememekNo. 1531-1533
- 252Sakıncası Olmayan GıybetNo. 1534-1538
- 253Laf Taşımamak (Nemîme)No. 1539-1541
- 254İnsanları GammazlamamakNo. 1542
- 255İkiyüzlülükNo. 1543-1544
- 256YalanNo. 1545-1549
- 257Yalan Söylenebilecek YerlerNo. 1550
- 258Bilinçli ve Doğru KonuşmaNo. 1551-1553
- 259Yalancı ŞahitlikNo. 1554
- 260İnsanlara ve Hayvanlara Lanet EtmemekNo. 1555-1562
- 261Günahkârlığı Telin Etmek
- 262Müslümana Hakaret Etmenin GünahıNo. 1563-1567
- 263Ölülere SövmemekNo. 1568
- 264İnsanlara Eziyet EtmemekNo. 1569-1570
- 265Kin Gütmemek, İlişkiyi Kesmemek ve İnsanlara Sırt ÇevirmemekNo. 1571-1572
- 266KıskançlıkNo. 1573
- 267Başkalarının Ayıplarını AraştırmamakNo. 1574-1576
- 268Sû-i Zanda BulunmamakNo. 1577
- 269Müslümanı KüçümsememekNo. 1578-1580
- 270Müslümanın Başına Gelen Felakete SevinmemekNo. 1581
- 271İnsanların Soylarına Dil UzatmamakNo. 1582
- 272Hile ve AldatmaNo. 1583-1587
- 273Ahde VefasızlıkNo. 1588-1591
- 274İyilikleri Başa KakmamakNo. 1592
- 275Böbürlenmemek ve Haddini AşmamakNo. 1593-1594
- 276Üç Günden Fazla Küs DurmamakNo. 1595-1601
- 277Başkalarının Yanında Birisiyle Gizli KonuşmamakNo. 1602-1603
- 278İşkence EtmemekNo. 1604-1612
- 279Canlıları YakmamakNo. 1613-1614
- 280Borcunu Ödemeyi GeciktirmemekNo. 1615
- 281Hibeden VazgeçmekNo. 1616-1617
- 282Yetim Malı YememekNo. 1618
- 283Faiz (Riba) YememekNo. 1619
- 284Gösteriş (Riya) YapmamakNo. 1620-1624
- 285Riyayı Andıran ŞeylerNo. 1625
- 286Harama BakmamakNo. 1626-1631
- 287Nâmahrem Bir Kadınla Başbaşa KalmamakNo. 1632-1634
- 288Karşı Cinse Benzemeye ÇalışmamakNo. 1635-1637
- 289Başka Milletlere ÖzenmemekNo. 1638-1640
- 290Saçları Siyaha BoyamamakNo. 1641
- 291Saç Kestirme ÂdâbıNo. 1642-1645
- 292Peruk Takmamak, Dövme Yaptırmamak ve Estetik Amaçla Dişleri SeyrekleştirmemekNo. 1646-1649
- 293Saç ve Sakaldaki Beyaz Kılları KoparmamakNo. 1650-1651
- 294Sağ Elle TaharetlenmemekNo. 1652
- 295Ayakkabı Giyme ÂdâbıNo. 1653-1655
- 296Yangına Karşı Tedbir AlmakNo. 1656-1658
- 297İşleri Zora KoşmamakNo. 1659-1660
- 298Cenazenin Ardından Yas TutmakNo. 1661-1671
- 299Kâhin, Falcı, Medyum ve Benzerlerine İnanmamakNo. 1672-1677
- 300UğursuzlukNo. 1678-1681
- 301Canlı Resmi YapmamakNo. 1682-1691
- 302Köpek EdinmemekNo. 1692-1693
- 303Hayvanlara Çan TakmamakNo. 1694-1695
- 304Pislik Yemeye Alışmış Hayvana BinmemekNo. 1696
- 305Mescitleri KirletmemekNo. 1697-1699
- 306Mescit ÂdâbıNo. 1700-1704
- 307Kötü Kokularla Camiye GitmemekNo. 1705-1708
- 308Hutbe Dinlerken Oturma ÂdâbıNo. 1709
- 309Hacılara Benzemek İçin Zilhiccenin Başından İtibaren Kurban Kesinceye Kadar Saçın ve Tırnakların KesilmemesiNo. 1710
- 310Yasaklanan YeminlerNo. 1711-1715
- 311Biler ek Yalan Yere Yemin EtmemekNo. 1716-1718
- 312Yemin KefaretiNo. 1719-1722
- 313Boş Yere Yapılan Yeminler İçin Kefaretin OlmamasıNo. 1723
- 314Alışverişte Yemin EtmemekNo. 1724-1725
- 315Allah İçin İstemekNo. 1726-1727
- 316Yöneticilere Hitap TarzıNo. 1728
- 317Fasık ve Zalimlere Hitap TarzıNo. 1729
- 318Hastalıklara SövmemekNo. 1730
- 319Rüzgâra SövmemekNo. 1731-1733
- 320Horoza SövmemekNo. 1734
- 321Yağmurun Yağmasını Başka Sebeplere BağlamamakNo. 1735
- 322Müslümana Kâfir DememekNo. 1736-1737
- 323Kötü ve Çirkin Söz SöylememekNo. 1738-1739
- 324Konuşma ÂdâbıNo. 1740-1742
- 325Kendi Nefsini AşağılamamakNo. 1743
- 326Kötü Şeylere İyi İsimler VermemekNo. 1744-1745
- 327Kadınların Güzelliklerini Başkalarına AnlatmamakNo. 1746-1748
- 328“Allah ve Falan Kimse Dilerse” DememekNo. 1749
- 329Yatsıdan Sonra Sohbet EtmemekNo. 1750-1752
- 330Kadının Kocasına Karşı YükümlülükleriNo. 1753
- 331Hanımın, Kocasından İzinsiz Nafile Oruç TutmamasıNo. 1754
- 332İmamdan Evvel Rükû veya Secdeye GitmemekNo. 1755
- 333Namazda Eli Böğre KoymamakNo. 1756
- 334Yemek Hazırken veya Tuvalet İhtiyacı Varken Namaza DurmamakNo. 1757
- 335Namazda Göğe BakmamakNo. 1758
- 336Namazda Sağa Sola BakınmamakNo. 1759-1760
- 337Kabre Doğru Namaz KılmamakNo. 1761
- 338Namaz Kılan Kimsenin Önünden GeçmemekNo. 1762
- 339Namaz İçin Kâmet Getirildikten Sonra Nafile Namaza BaşlamamakNo. 1763
- 340Sadece Cuma Gününü Oruçla ve Gecesini İbadetle GeçirmemekNo. 1764-1767
- 341Visâl Orucu TutmamakNo. 1768-1769
- 342Kabir Üstüne OturmamakNo. 1770
- 343Kabirler Üzerine Yapı YapmamakNo. 1771
- 344Efendisinden Kaçan Kölenin DurumuNo. 1772-1773
- 345Cezalarda Ayrımcılık YapmamakNo. 1774
- 346Topluma Rahatsızlık Veren Şeylerden SakınmakNo. 1775-1776
- 347Çocuklara Bağış Yaparken Eşit DavranmakNo. 1777
- 348Kadının Yas TutmasıNo. 1778
- 349Alışverişle İlgili Bazı YasaklarNo. 1779-1784
- 350Meşru Olmayan Yerlere Harcama YapmamakNo. 1785-1786
- 351Müslümana Silah ÇekmemekNo. 1787-1788
- 352Ezan Okunduktan Sonra Camiden ÇıkmamakNo. 1789
- 353İkram Edilen Güzel Kokuyu Geri ÇevirmemekNo. 1790-1791
- 354İnsanları Yüzlerine Karşı ÖvmemekNo. 1792-1794
- 355KarantinaNo. 1795-1796
- 356BüyüNo. 1797
- 357Zarar Görebileceği Yerlere Kur’an’ı GötürmemekNo. 1798
- 358Altın ve Gümüş Kapları KullanmamakNo. 1799-1801
- 359Erkeklerin GiyimiNo. 1802-1803
- 360Gün Boyunca SusmamakNo. 1804-1805
- 361Başkasını Kendi Babası Kabul EtmemekNo. 1806-1809
- 362Allah ve Peygamber’in Yasaklarını İşlememekNo. 1810
- 363Yasakları Çiğneyenin TövbesiNo. 1811
Tüm hadisler
10 / 95- 181Evet, ayrıca sana da sevap vardırİbni Abbas radıyallahu anhümâ’ dan rivayet edildiğine göre, Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, Ravha mevkiinde bir deve kervanına rastladı ve: – “Sizler kimlersiniz?” dedi. Onlar: – Biz müslümanlarız, sen kimsin? diye sordular. Peygamber efendimiz: – “Ben Allah’ın Resulüyüm” dedi. İçlerinden bir kadın, küçük bir çocuğu Peygamberimiz’e doğru kaldırarak: – Bu çocuğun haccı olur mu? diye sordu. Resûlullah Efendimiz: – “Evet, ayrıca sana da sevap vardır” buyurdu. Müslim, Hac 409. Ayrıca bk. Ebu Dâvûd, Menâsik 7
- 182Kendisine emredileni tamı tamına, eksiksiz olarak ve gönül hoşluğu ile yerine getirip verilmesi istenilen…Ebû Mûsâ el-Eş’arî radıyallahu anh’ den rivayet edildiğine göre Nebî sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Kendisine emredileni tamı tamına, eksiksiz olarak ve gönül hoşluğu ile yerine getirip verilmesi istenilen kişiye veren güvenilir müslüman kasadar, sadaka veren iki kişiden biridir.” Buhârî, Vekâlet 16; Müslim, Zekât 79. Ayrıca bk. Buhârî, Zekât 25, İcâre 1; Nesâî, Zekât 57, 67 Bir rivayette: “Emredileni veren” şeklindedir.
- 183Allah, Kitabı, Resûlü, mü’minlerin yöneticileri ve tüm müslümanlar için nasihattırEbû Rukayye Temîm İbni Evs ed-Dârî radıyallahu anh’ den rivayet edildiğine göre, Nebî sallallahu aleyhi ve sellem : “Din nasihattır” buyurdu. Biz kendisine: – Kimin için nasihattır? dedik. Peygamber Efendimiz: - “Allah, Kitabı, Resûlü, mü’minlerin yöneticileri ve tüm müslümanlar için nasihattır” buyurdu. Müslim, Îmân 95. Ayrıca bk. Buhârî, Îmân 42; Ebû Dâvûd, Edeb 59; Tirmizî, Birr 17; Nesâî, Bey’at 31, 41
- 184Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’ e namazı tam olarak kılmak, zekâtı hakkıyla vermek, her müslümana…Cerîr İbni Abdullah radıyallahu anh şöyle dedi: Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’ e namazı tam olarak kılmak, zekâtı hakkıyla vermek, her müslümana nasihat etmek üzere biat ettim. Buhârî, Îmân 42, Mevâkît 3, Zekât 2; Müslim, Îmân 97-98. Ayrıca bk. Nesâi, Bey’at 6,17
- 185Sizden biriniz, kendisi için arzu edip istediği şeyi, din kardeşi için de arzu edip istemedikçe, gerçek…Enes radıyallahu anh’ den rivayet edildiğine göre, Nebî sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Sizden biriniz, kendisi için arzu edip istediği şeyi, din kardeşi için de arzu edip istemedikçe, gerçek anlamda iman etmiş olmaz.” Buhârî, Îmân 7; Müslim, Îmân 71-72. Ayrıca bk. Tirmizî, Kıyâmet 59; Nesâî, Îmân 19, 33; İbn Mâce, Mukaddime 9
- 186Kim bir kötülük görürse, onu eliyle değiştirsin. Şayet eliyle değiştirmeye gücü yetmezse, diliyle…Ebû Saîd el-Hudrî radıyallahu anh , Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’ i şöyle buyururken işittim dedi: “Kim bir kötülük görürse, onu eliyle değiştirsin. Şayet eliyle değiştirmeye gücü yetmezse, diliyle değiştirsin. Diliyle değiştirmeye de gücü yetmezse, kalbiyle düzeltme cihetine gitsin ki, bu imanın en zayıf derecesidir.” Müslim, Îmân 78. Ayrıca bk. Tirmizî, Fiten 11; Nesâî, Îmân 17
- 187Allah Teâlâ’nın benden önceki her bir ümmete gönderdiği peygamberin, kendi ümmeti içinde sünnetine sarılan ve…İbni Mes’ûd radıyallahu anh’ den rivayet edildiğine göre, Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Allah Teâlâ’nın benden önceki her bir ümmete gönderdiği peygamberin, kendi ümmeti içinde sünnetine sarılan ve emrine uyan ihlâslı ve seçkin yakın çevresi ve ashâbı vardı. Bu samimi çevre ve ashâbından sonra, yapmadıklarını söyleyen ve emrolunmadıklarını yapan kimseler onların yerini aldı. Böyle kimselerle eliyle cihad eden mü’mindir, diliyle cihad eden mü’mindir; kalbiyle cihad eden de mü’mindir. Bu kadarcığı da bulunmayanda hardal tanesi ağırlığında bile iman yoktur.” Müslim, Îmân 80
- 188Biz Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’ e zorlukta ve kolaylıkta, sevinçli ve kederli anlarda, başkaları…Ebü’l-Velid Ubâde İbni Sâmit radıyallahu anh şöyle dedi: Biz Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’ e zorlukta ve kolaylıkta, sevinçli ve kederli anlarda, başkaları bize tercih edildiği zamanlarda kendisini dinleyip itaat etmeye, açıkça küfür sayılan bir şey yapmadıkları sürece devleti yönetenlerin işlerine karışmamaya, nerede olursak olalım hakkı söyleyeceğimize ve Allah hakkı için hiçbir kınayıcının kınamasından korkmayacağımıza dair bey’at ettik. Buhârî, Ahkâm 42; Müslim, İmâre 41. Ayrıca bk. Nesâî, Bey’at 1, 2, 3; İbn Mâce, Cihâd 41
- 189Allah’ın çizdiği sınırları aşmayarak orada duranlarla bu sınırları aşıp ihlâl edenler, bir gemiye binmek…Nu’mân İbni Beşîr radıyallahu anhümâ’ dan rivayet edildiğine göre, Nebî sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Allah’ın çizdiği sınırları aşmayarak orada duranlarla bu sınırları aşıp ihlâl edenler, bir gemiye binmek üzere kur’a çeken topluluğa benzerler. Onlardan bir kısmı geminin üst katına, bir kısmı da alt katına yerleşmişlerdi. Alt kattakiler su almak istediklerinde üst kattakilerin yanından geçiyorlardı. Alt katta oturanlar: Hissemize düşen yerden bir delik açsak, üst katımızda oturanlara eziyet vermemiş oluruz, dediler. Şayet üstte oturanlar, bu isteklerini yerine getirmek için alttakileri serbest bırakırlarsa, hepsi birlikte batar helâk olurlar. Eğer bunu önlerlerse, hem kendileri kurtulur, hem de onları kurtarmış olurlar.” Buhârî, Şirket 6; Şehâdât 30. Ayrıca bk. Tirmizî, Fiten 12
- 190Sizin üzerinize birtakım emirler, yöneticiler tayin olunacaktır. Onların dine uygun olan işlerini iyi bulur…Mü’minlerin annesi, Ümmü Seleme Hint Binti Ebû Ümeyye Huzeyfe radıyall ahu anhâ’ dan rivayet edildiğine göre, Nebî sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Sizin üzerinize birtakım emirler, yöneticiler tayin olunacaktır. Onların dine uygun olan işlerini iyi bulur, uygun olmayanlarını ise hoş karşılamaz, tenkit edersiniz. Kim hoş karşılamaz, kerih görürse günahdan korunmuş olur. Kim de tenkit eder, onların kötülüklerine engel olmaya çalışırsa, kurtuluşa erer. Fakat kim de razı ve hoşnut olur, onlara uyarsa isyan etmiş olur.” Bunun üzerine sahâbe-i kirâm: – Ya Resûlallah! Onlarla savaşmayalım mı? dediler. Peygamber Efendimiz: –“Aranızda namaz kıldıkları sürece hayır” buyurdu. Müslim, İmâre 63
- 191Allah’dan başka ilah yoktur. Yaklaşan şerden dolayı vay Arabın haline! Bugün Ye’cûc ve Me’cûc’un seddinden şu…Mü’minlerin annesi, Ümmü’l-Hakem Zeyneb Binti Cahş radıyallahu anhâ’ nın anlattığına göre, Nebî sallallahu aleyhi ve sel-lem, korkudan titreyerek onun yanına girdi ve: “Allah’dan başka ilah yoktur. Yaklaşan şerden dolayı vay Arabın haline! Bugün Ye’cûc ve Me’cûc’un seddinden şu kadar yer açıldı” buyurdu ve baş parmağı ile şehadet parmağını birleştirerek halka yaptı. Bunun üzerine ben: – Ey Allah’ın Resûlü! İçimizde iyiler de olduğu halde helâk olur muyuz, dedim? Resûl-i Ekrem sallallahu aleyhi ve sellem : – “Kötülük ve günahlar çoğaldığı vakit, evet” buyurdu. Buhârî, Fiten 4, 28; Müslim, Fiten 1. Ayrıca bk. Buhârî, Enbiyâ 7, Menâkıb 25; Ebû Dâvûd, Fiten 1; Tirmizî, Fiten 23; İbn Mâce, Fiten 9
- 192Vazgeçemiyorsanız ve mutlaka oturmak zorunda kalıyorsanız, o halde yolun hakkını verinizEbû Saîd el-Hudrî radıyallahu anh’ den rivayet edildiğine göre, Nebi sallallahu aleyhi ve sellem : “Yol ve sokaklara oturmaktan sakınınız” buyurdu. Sahâbîler: - Ya Resûlallah! Bizim yol ve sokaklara oturmaktan vazgeçmemiz mümkün değil, çünkü lüzumlu işlerimizi orada konuşuyoruz, dediler. Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem : –“Vazgeçemiyorsanız ve mutlaka oturmak zorunda kalıyorsanız, o halde yolun hakkını veriniz” buyurdular. Bunun üzerine: - Yolun hakkı nedir ki, ya Resûlallah? diye sordular. Peygamberimiz: –“Gözü haramlardan korumak, gelip geçene eziyet vermemek, verilen selâma mukabelede bulunmak, iyiliği tavsiye edip kötülükten sakındırma vazifesini yerine getirmek” buyurdular. Buhârî, Mezâlim 22, İsti’zân 2; Müslim, Libâs 114. Ayrıca bk. Ebû Dâvûd, Edeb 12
- 193Sizden biriniz ateşten bir köze yönelip, onu eline mi alıyor?İbni Abbas radıyallahu anhümâ’ dan rivayet edildiğine göre; Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem , bir adamın elinde altın bir yüzük gördü, onu çıkardı ve attı. Sonra da şöyle buyurdu: “Sizden biriniz ateşten bir köze yönelip, onu eline mi alıyor?” Hz. Peygamber gittikten sonra o adama: – Yüzüğünü al da ondan uygun bir şekilde faydalan, denildi. Bu kişi ise: – Hayır Allah’a yemin ederim ki, Allah Resûlü onu attıktan sonra onu ebediyyen almayacağım, dedi. Müslim, Libâs 52
- 194Yöneticilerin en kötüsü, idaresi altındaki insanlara karşı katı ve kaba davrananlardırEbû Saîd Hasan el-Basrî’den rivayet edildiğine göre, Âiz İbni Amr radıyallahu anh Ubeydullah İbni Ziyâd’ın yanına girdi ve: – Ey oğlum! Ben, Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’ in “Yöneticilerin en kötüsü, idaresi altındaki insanlara karşı katı ve kaba davrananlardır” buyurduğunu işittim, sakın sen onlardan olma, dedi. Ubeydullah İbni Ziyâd, Âiz’e: – Sen otur! Çünkü sen Muhammed sallallahu aleyhi ve sellem’ in ashabının, unun kepeği gibi döküntü takımındansın, dedi. Âiz İbni Amr: – Onlar arasında unun kepeği gibi döküntü takımından olan mı var ki? Unun kepeği gibi döküntü takımından olanlar onlardan sonra ve onlar dışındakilerin arasından çıktı, dedi. Müslim, İmâre 23
- 195Canımı gücü ve kudretiyle elinde tutan Allah’a yemin ederim ki, ya iyilikleri emreder ve kötülüklerden…Huzeyfe radıyallahu anh ’den rivayet edildiğine göre, Nebî sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Canımı gücü ve kudretiyle elinde tutan Allah’a yemin ederim ki, ya iyilikleri emreder ve kötülüklerden nehyedersiniz, ya da Allah kendi katından yakın zamanda üzerinize bir azab gönderir. Sonra Allah’a yalvarıp dua edersiniz ama, duanız kabul edilmez.” Tirmizî, Fiten 9
- 196Cihadın en faziletlisi, zâlim sultanın karşısında hakkı ve adaleti söylemektirEbû Saîd el-Hudrî radıyallahu anh’ den rivayet edildiğine göre, Nebî sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Cihadın en faziletlisi, zâlim sultanın karşısında hakkı ve adaleti söylemektir.” Ebû Dâvûd, Melâhim 17; Tirmizî, Fiten 13. Ayrıca bk. Nesâî, Bey’at 37; İbni Mâce, Fiten 20
- 197Zâlim sultan katında söylenen hak sözEbû Abdullah Târık İbni Şihâb el-Becelî el-Ahmesî radıyallahu anh’ den rivayet edildiğine göre, Nebî sallallahu aleyhi ve sellem ayağını özengiye koymuş vaziyette iken, bir adam: – Hangi cihad daha faziletlidir, diye sordu? Peygamberimiz: – “Zâlim sultan katında söylenen hak söz” buyurdular. Nesâî, Bey’at 37. Ayrıca: Ebû Dâvûd, Melâhim 17; Tirmizî, Fiten 13. Ayrıca bk. Nesâî, Bey’at 37; İbni Mâce, Fiten 20
- 198İsrâiloğullarından kâfir olanlar Dâvud’un ve Meryem oğlu İsâ’nın diliyle lânetlenmişlerdir. Bunun sebebi, baş…İbni Mes’ûd radıyallahu anh’ den rivayet edildiğine göre, Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “İsrailoğulları arasında dinden sapma, ilk defa şöyle başladı: Bir adam bir başka adama rastlar ve: Bana baksana! Allah’dan kork ve yapmakta olduğun şeyi terket. Çünkü bu sana helâl değildir, derdi. Ertesi gün, aynı işi yaparken o adamla tekrar karşılaşır ve kendisini yaptığı kötü işten nehyetmediği gibi, onunla yiyip içmekten ve birlikte olmaktan da çekinmezdi. Onlar böyle yapınca Allah Teâlâ kalblerini birbirine benzetti. Sonra Resûl-i Ekrem şu âyeti okudu: “İsrâiloğullarından kâfir olanlar Dâvud’un ve Meryem oğlu İsâ’nın diliyle lânetlenmişlerdir. Bunun sebebi, baş kaldırmaları ve aşırı gitmeleriydi. Birbirlerinin yaptıkları fenalıklara mani olmuyorlardı. Yapmakta oldukları ne kötü idi! Onlardan çoğunun inkâr edenleri dost edindiklerini görürsün. Nefislerinin onlara âhiret hayatı için hazırladığı şeyler ne kötüdür! Allah onlara gazab etmiştir, onlar azab içinde temelli kalacaklardır. Eğer Allah’a Peygamber’e ve ona indirilen Kur’an’a inanmış olsalardı, onları dost edinmezlerdi, fakat onların çoğu yoldan çıkmış kimselerdir” [Mâide sûresi (5), 77-81] . Hz. Peygamber bu âyetleri okuduktan sonra şöyle buyurdu: “ Hayır, Allah’a yemin ederim ki, ya iyiliği emreder, kötülükten nehyeder, zâlimin elini tutup zulmüne mani olur, onu hakka döndürür ve hak üzerinde tutarsınız; ya da Allah Teâlâ kalblerinizi birbirine benzetir, sonra da İsrâiloğullarına lânet ettiği gibi size de lânet eder.” Ebû Dâvûd, Melâhim 17; Tirmizî, Tefsîru sûre (5), 6, 7 Yukarıdaki tercüme Ebû Dâvûd’un metnine aittir. Tirmizî’nin metninin tercümesi ise şöyledir: Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “İsrâiloğulları günahlara daldıklarında, âlimleri onları nehyettiyse de onlar işledikleri günahları terketmediler. Bu defa âlimleri de onlarla birlikte oturdular, beraberce yediler, içtiler. Bunun üzerine Allah Teâlâ da onların kalblerini birbirine benzetti. Dâvûd ve Meryem oğlu İsâ’nın diliyle onlara lânet etti. Bu onların isyan etmeleri ve haddi aşmaları sebebiyle idi.” Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem yaslandığı yerden doğrulup oturarak: “Hayır! Canımı gücü ve kudretiyle elinde tutan Allah’a yemin ederim ki, onları hakka boyun eğdirinceye kadar bu böyle devam edecektir” buyurdular.
- 199Ey inananlar! Siz kendinize bakın, doğru yolda iseniz sapıtan kimse size zarar veremez. Hepinizin dönüşü…Ebû Bekir es-Sıddîk radıyallahu anh şöyle dedi: Ey insanlar! Şüphesiz siz şu âyeti okuyorsunuz: “Ey inananlar! Siz kendinize bakın, doğru yolda iseniz sapıtan kimse size zarar veremez. Hepinizin dönüşü Allah’adır. İşlemekte olduklarınızı size haber verecektir” [Mâide sûresi (5), 105]. Oysa ben Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem ’i şöyle buyururken işittim: “Şüphesiz ki insanlar zâlimi görüp de onun zulmüne engel olmazlarsa, Allah’ın kendi katından göndereceği bir azabı hepsine umumileştirmesi yakındır.” Ebû Dâvûd, Melâhim 17; Tirmizî, Fiten 8; Tefsîru sûre (5), 17. Ayrıca bk. İbni Mâce, Fiten 20
- 200Kıyamet günü bir adam getirilir ve cehennem ateşine atılır. Bağırsakları karnından dışarı çıkar ve onlarla…Ebû Zeyd Üsâme İbni Zeyd İbni Hârise radıyallahu anhümâ şöyle dedi: Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’ i şöyle buyururken işittim: “Kıyamet günü bir adam getirilir ve cehennem ateşine atılır. Bağırsakları karnından dışarı çıkar ve onlarla birlikte değirmen döndüren merkeb gibi döner durur. Cehennem halkı onun yanına toplanırlar ve derler ki: – Ey filân! Sana ne oldu? Sen iyiliği emredip kötülükten nehyetmez miydin? O kişi de: – Evet, iyiliği emrederdim, fakat kendim yapmazdım, münkerden nehyederdim, fakat kendim yapardım, der.” Buhârî, Bed’ül-halk 10; Müslim, Zühd 51