İçeriğe geç
Hadis kitabı

Riyazus Salihin

hadis
1.900
bölüm
368

Bölümler

368
Müslümanın Hayat ÖlçüleriHadisler: 1-687
  1. 02İhlâs ve İyi NiyetNo. 1-13
  2. 03TövbeNo. 14-25
  3. 04SabırNo. 26-54
  4. 05Doğru Söylemek (Sıdk)No. 55-60
  5. 06Her An Allah ile Beraber Olma Bilinci (Murâkabe)No. 61-69
  6. 07Sorumluluk Bilinci (Takva)No. 70-74
  7. 08Allah’a Kesin İman (Yakîn) ve O’na Dayanmak (Tevekkül)No. 75-85
  8. 09Dürüst Olmak (İstikâmet)No. 86-87
  9. 10Yaratılıştaki İhtişamı Düşünmek
  10. 11Hayırlı İşlere KoşmakNo. 88-95
  11. 12Allah İçin ÇalışmakNo. 96-112
  12. 13Ömrün Sonlarına Doğru Hayır Hasenâtı ArtırmakNo. 113-117
  13. 14Hayır Yollarının ÇokluğuNo. 118-143
  14. 15İbadette Ölçülü DavranmakNo. 144-154
  15. 16Amellerde DevamlılıkNo. 155-157
  16. 17Sünnete ve Âdâba UymakNo. 158-169
  17. 18Allah’ın Hükmüne Boyun EğmekNo. 170
  18. 19Dinde Yenilik (Bid’at)No. 171-172
  19. 20İyi veya Kötü Çığır AçmakNo. 173-174
  20. 21Hayra Aracılık, Hidayete ÇağrıNo. 175-178
  21. 22İyilikte ve Takvada YardımlaşmakNo. 179-182
  22. 23Samimiyet (Nasîhat)No. 183-185
  23. 24İyiliği Teşvik, Kötülükle Mücadele Etmek (Emr-i Bi’l-Ma’rûf Nehy-i Ani’l-Münker)No. 186-199
  24. 25İyiliği Emredip Kötülükten Nehyettiği Hâlde Aksini YapmakNo. 200
  25. 26Emanete Riayet EtmekNo. 201-204
  26. 27Haksızlık (Zulüm)No. 205-223
  27. 28Müslümanlar Arası HukukNo. 224-241
  28. 29Kusurların ÖrtülmesiNo. 242-245
  29. 30İhtiyaçların GiderilmesiNo. 246
  30. 31Aracılık EtmekNo. 247-249
  31. 32İnsanların Arasını DüzeltmekNo. 250-253
  32. 33YoksullarNo. 254-261
  33. 34Muhtaçları Himaye EtmekNo. 262-274
  34. 35Hanımlara İyi DavranmakNo. 275-282
  35. 36Kocanın, Eşi Üzerindeki HaklarıNo. 283-290
  36. 37Ailenin Geçimini SağlamakNo. 291-298
  37. 38Malın En İyisinden İnfak EtmekNo. 299
  38. 39Aile Fertlerine Allah’a İtaat Şuuru VermekNo. 300-304
  39. 40Komşu HakkıNo. 305-313
  40. 41Anne Babaya İyilik Etmek, Akrabayı GözetmekNo. 314-337
  41. 42Anne Babaya İsyan Etmek ve Akraba ile İlişkiyi KesmekNo. 338-342
  42. 43Anne Babanın Dostlarına, Yakınlara ve Eşe İyilik EtmekNo. 343-346
  43. 44Ehl-İ Beyt’e Saygı GöstermekNo. 347-348
  44. 45Âlimlere, Büyüklere ve Fazilet Ehline Saygı GöstermekNo. 349-360
  45. 46Hayırlı İnsanları Ziyaret EtmekNo. 361-375
  46. 47Allah İçin SevmekNo. 376-386
  47. 48Allah’ın Kulunu SevmesiNo. 387-389
  48. 49Başkalarına Eziyet VermemekNo. 390
  49. 50İnsanları Yaptıklarına Göre Değerlendirmek, İç Hâllerini Allah’a BırakmakNo. 391-396
  50. 51Allah’tan Korkmak (Havf)No. 397-412
  51. 52Allah’tan Yana Ümitvar Olmak (Recâ)No. 413-440
  52. 53Ümitvar Olmanın SevabıNo. 441-443
  53. 54Korku ile Ümit Arasında YaşamakNo. 444-446
  54. 55Allah Korkusuyla AğlamakNo. 447-457
  55. 56Dünyaya Meyletmemek (Zühd)No. 458-491
  56. 57Sade YaşamakNo. 492-522
  57. 58Kanaat ve TokgözlülükNo. 523-538
  58. 59İstenmeden Verilen Sadakanın AlınmasıNo. 539
  59. 60El Emeğiyle GeçinmekNo. 540-544
  60. 61CömertlikNo. 545-563
  61. 62CimrilikNo. 564
  62. 63Başkasını Kendine Tercih Etmek (Îsâr)No. 565-569
  63. 64İyilikte YarışmakNo. 570-571
  64. 65Helâl Kazanıp Helâl Yolda HarcamakNo. 572-574
  65. 66Ölümü HatırlamakNo. 575-581
  66. 67Kabir ZiyaretiNo. 582-585
  67. 68Ölümü Temenni EtmemekNo. 586-588
  68. 69Günahlardan Korunmak ve Şüpheli Şeylerden Sakınmak (Vera’)No. 589-597
  69. 70İnsanlardan Uzaklaşarak Tek Başına Yaşamak (Uzlet)No. 598-602
  70. 71İyiliklerden Yana Olmak ve Fenalıklardan Kaçınmak
  71. 72Tevazu ve ŞefkatNo. 603-612
  72. 73Kibir ve GururNo. 613-621
  73. 74Güzel AhlâkNo. 622-632
  74. 75Yumuşak Huylu Olmak (Hilm) ve Ölçülü Hareket Etmek (Teennî)No. 633-643
  75. 76Affedici OlmakNo. 644-648
  76. 77Eziyetlere KatlanmakNo. 649
  77. 78Dinî Konular da Hassas OlmakNo. 650-653
  78. 79Yöneten Yönetilen İlişkilerinde ÖlçüNo. 654-659
  79. 80Adaletli YöneticiNo. 660-663
  80. 81Yöneticilere İtaatte ÖlçüNo. 664-674
  81. 82İdareciliğin İstenmemesiNo. 675-678
  82. 83Yönetimde İstişare ve İşbirliğiNo. 679-680
  83. 84İdareciliğin Hırslılara VerilmemesiNo. 681
  84. 85HayâNo. 682-685
  85. 86Sır SaklamakNo. 686-689
FaziletlerHadisler: 993-1270
  1. 175Kur’an-ı Kerim Okumanın FaziletiNo. 993-1003
  2. 176Kur’an-ı Kerim’i Sık Okumak ve UnutmamakNo. 1004-1005
  3. 177Kur’an-ı Kerim’i Güzel Sesle OkumakNo. 1006-1010
  4. 178Belirli Sûre ve Âyetleri OkumakNo. 1011-1024
  5. 179Birlikte Kur’an OkumakNo. 1025
  6. 180Abdestin FaziletiNo. 1026-1034
  7. 181Ezanın FaziletiNo. 1035-1043
  8. 182Namazların FaziletleriNo. 1044-1048
  9. 183Sabah ve İkindi Namazlarının FaziletiNo. 1049-1054
  10. 184Cemaatle Namaz İçin Camilere Gitmenin FaziletiNo. 1055-1062
  11. 185Camide Namazı Beklemenin FaziletiNo. 1063-1065
  12. 186Cemaatle Namaz Kılmanın FaziletiNo. 1066-1072
  13. 187Sabah ve Yatsı Namazlarında Camiye GitmekNo. 1073-1075
  14. 188Farz Namazlara Devam EtmekNo. 1076-1083
  15. 189Namazı İlk Safta Kılmanın Fazileti, Safları Tamamlayıp Düzgün TutmakNo. 1084-1098
  16. 190Sünnet Namazların FaziletiNo. 1099-1101
  17. 191Sabah Namazının SünnetiNo. 1102-1114
  18. 192Öğle Namazının SünnetiNo. 1115-1120
  19. 193İkindi Namazının SünnetiNo. 1121-1123
  20. 194Akşam Namazının SünnetiNo. 1124-1127
  21. 195Yatsı Namazının Sünnetleri
  22. 196Cuma Namazının SünnetiNo. 1128-1129
  23. 197Sünnet Namazları Evde KılmakNo. 1130-1133
  24. 198Vitir NamazıNo. 1134-1140
  25. 199Kuşluk NamazıNo. 1141-1145
  26. 200Tahiyyetü’l-Mescid NamazıNo. 1146-1147
  27. 201Abdest Aldıktan Sonra İki Rekât Namaz KılmakNo. 1148
  28. 202Cuma Gününün Fazileti ve Cumaya HazırlıkNo. 1149-1160
  29. 203Şükür SecdesiNo. 1161
  30. 204Gece İbadet Etmenin FaziletiNo. 1162-1189
  31. 205Teravih NamazıNo. 1190-1191
  32. 206Kadir Gecesini İhya Etmenin FaziletiNo. 1192-1198
  33. 207Ağız ve Diş TemizliğiNo. 1199-1208
  34. 208Zekâtın Farziyeti ve FaziletiNo. 1209-1217
  35. 209Ramazan Orucunun Farziyeti ve FaziletiNo. 1218-1224
  36. 210Ramazan Ayında İyilik EtmekNo. 1225-1226
  37. 211Şa’ban Ayında Tutulan OruçNo. 1227-1230
  38. 212Yeni Ay Görüldüğünde Yapılacak DuaNo. 1231
  39. 213Sahurun FaziletiNo. 1232-1235
  40. 214İftarı Geciktirmemek ve İftardan Sonra Yapılacak DuaNo. 1236-1242
  41. 215Oruçlunun Dikkat Etmesi Gereken HususlarNo. 1243-1244
  42. 216OruçNo. 1245-1248
  43. 217Bazı Mübarek Aylarda Tutulacak Orucun FaziletiNo. 1249-1251
  44. 218Zilhiccenin İlk Onunda Tutulan Orucun ve Diğer İyiliklerin FaziletiNo. 1252-1253
  45. 219Arefe Gününde ve Muharrem’in 9 ve 10. Günlerinde Tutulan Orucun FaziletiNo. 1254-1256
  46. 220Şevval Ayında Altı Gün Oruç Tutmanın FaziletiNo. 1257
  47. 221Pazartesi ve Perşembe Günlerinde Oruç Tutmanın FaziletiNo. 1258-1260
  48. 222Her Aydan Üç Gün Oruç Tutmanın FaziletiNo. 1261-1267
  49. 223İftar Vermenin FaziletiNo. 1268-1270
YasaklarHadisler: 1514-1811
  1. 250GıybetNo. 1514-1530
  2. 251Gıybet Edenleri DinlememekNo. 1531-1533
  3. 252Sakıncası Olmayan GıybetNo. 1534-1538
  4. 253Laf Taşımamak (Nemîme)No. 1539-1541
  5. 254İnsanları GammazlamamakNo. 1542
  6. 255İkiyüzlülükNo. 1543-1544
  7. 256YalanNo. 1545-1549
  8. 257Yalan Söylenebilecek YerlerNo. 1550
  9. 258Bilinçli ve Doğru KonuşmaNo. 1551-1553
  10. 259Yalancı ŞahitlikNo. 1554
  11. 260İnsanlara ve Hayvanlara Lanet EtmemekNo. 1555-1562
  12. 261Günahkârlığı Telin Etmek
  13. 262Müslümana Hakaret Etmenin GünahıNo. 1563-1567
  14. 263Ölülere SövmemekNo. 1568
  15. 264İnsanlara Eziyet EtmemekNo. 1569-1570
  16. 265Kin Gütmemek, İlişkiyi Kesmemek ve İnsanlara Sırt ÇevirmemekNo. 1571-1572
  17. 266KıskançlıkNo. 1573
  18. 267Başkalarının Ayıplarını AraştırmamakNo. 1574-1576
  19. 268Sû-i Zanda BulunmamakNo. 1577
  20. 269Müslümanı KüçümsememekNo. 1578-1580
  21. 270Müslümanın Başına Gelen Felakete SevinmemekNo. 1581
  22. 271İnsanların Soylarına Dil UzatmamakNo. 1582
  23. 272Hile ve AldatmaNo. 1583-1587
  24. 273Ahde VefasızlıkNo. 1588-1591
  25. 274İyilikleri Başa KakmamakNo. 1592
  26. 275Böbürlenmemek ve Haddini AşmamakNo. 1593-1594
  27. 276Üç Günden Fazla Küs DurmamakNo. 1595-1601
  28. 277Başkalarının Yanında Birisiyle Gizli KonuşmamakNo. 1602-1603
  29. 278İşkence EtmemekNo. 1604-1612
  30. 279Canlıları YakmamakNo. 1613-1614
  31. 280Borcunu Ödemeyi GeciktirmemekNo. 1615
  32. 281Hibeden VazgeçmekNo. 1616-1617
  33. 282Yetim Malı YememekNo. 1618
  34. 283Faiz (Riba) YememekNo. 1619
  35. 284Gösteriş (Riya) YapmamakNo. 1620-1624
  36. 285Riyayı Andıran ŞeylerNo. 1625
  37. 286Harama BakmamakNo. 1626-1631
  38. 287Nâmahrem Bir Kadınla Başbaşa KalmamakNo. 1632-1634
  39. 288Karşı Cinse Benzemeye ÇalışmamakNo. 1635-1637
  40. 289Başka Milletlere ÖzenmemekNo. 1638-1640
  41. 290Saçları Siyaha BoyamamakNo. 1641
  42. 291Saç Kestirme ÂdâbıNo. 1642-1645
  43. 292Peruk Takmamak, Dövme Yaptırmamak ve Estetik Amaçla Dişleri SeyrekleştirmemekNo. 1646-1649
  44. 293Saç ve Sakaldaki Beyaz Kılları KoparmamakNo. 1650-1651
  45. 294Sağ Elle TaharetlenmemekNo. 1652
  46. 295Ayakkabı Giyme ÂdâbıNo. 1653-1655
  47. 296Yangına Karşı Tedbir AlmakNo. 1656-1658
  48. 297İşleri Zora KoşmamakNo. 1659-1660
  49. 298Cenazenin Ardından Yas TutmakNo. 1661-1671
  50. 299Kâhin, Falcı, Medyum ve Benzerlerine İnanmamakNo. 1672-1677
  51. 300UğursuzlukNo. 1678-1681
  52. 301Canlı Resmi YapmamakNo. 1682-1691
  53. 302Köpek EdinmemekNo. 1692-1693
  54. 303Hayvanlara Çan TakmamakNo. 1694-1695
  55. 304Pislik Yemeye Alışmış Hayvana BinmemekNo. 1696
  56. 305Mescitleri KirletmemekNo. 1697-1699
  57. 306Mescit ÂdâbıNo. 1700-1704
  58. 307Kötü Kokularla Camiye GitmemekNo. 1705-1708
  59. 308Hutbe Dinlerken Oturma ÂdâbıNo. 1709
  60. 309Hacılara Benzemek İçin Zilhiccenin Başından İtibaren Kurban Kesinceye Kadar Saçın ve Tırnakların KesilmemesiNo. 1710
  61. 310Yasaklanan YeminlerNo. 1711-1715
  62. 311Biler ek Yalan Yere Yemin EtmemekNo. 1716-1718
  63. 312Yemin KefaretiNo. 1719-1722
  64. 313Boş Yere Yapılan Yeminler İçin Kefaretin OlmamasıNo. 1723
  65. 314Alışverişte Yemin EtmemekNo. 1724-1725
  66. 315Allah İçin İstemekNo. 1726-1727
  67. 316Yöneticilere Hitap TarzıNo. 1728
  68. 317Fasık ve Zalimlere Hitap TarzıNo. 1729
  69. 318Hastalıklara SövmemekNo. 1730
  70. 319Rüzgâra SövmemekNo. 1731-1733
  71. 320Horoza SövmemekNo. 1734
  72. 321Yağmurun Yağmasını Başka Sebeplere BağlamamakNo. 1735
  73. 322Müslümana Kâfir DememekNo. 1736-1737
  74. 323Kötü ve Çirkin Söz SöylememekNo. 1738-1739
  75. 324Konuşma ÂdâbıNo. 1740-1742
  76. 325Kendi Nefsini AşağılamamakNo. 1743
  77. 326Kötü Şeylere İyi İsimler VermemekNo. 1744-1745
  78. 327Kadınların Güzelliklerini Başkalarına AnlatmamakNo. 1746-1748
  79. 328“Allah ve Falan Kimse Dilerse” DememekNo. 1749
  80. 329Yatsıdan Sonra Sohbet EtmemekNo. 1750-1752
  81. 330Kadının Kocasına Karşı YükümlülükleriNo. 1753
  82. 331Hanımın, Kocasından İzinsiz Nafile Oruç TutmamasıNo. 1754
  83. 332İmamdan Evvel Rükû veya Secdeye GitmemekNo. 1755
  84. 333Namazda Eli Böğre KoymamakNo. 1756
  85. 334Yemek Hazırken veya Tuvalet İhtiyacı Varken Namaza DurmamakNo. 1757
  86. 335Namazda Göğe BakmamakNo. 1758
  87. 336Namazda Sağa Sola BakınmamakNo. 1759-1760
  88. 337Kabre Doğru Namaz KılmamakNo. 1761
  89. 338Namaz Kılan Kimsenin Önünden GeçmemekNo. 1762
  90. 339Namaz İçin Kâmet Getirildikten Sonra Nafile Namaza BaşlamamakNo. 1763
  91. 340Sadece Cuma Gününü Oruçla ve Gecesini İbadetle GeçirmemekNo. 1764-1767
  92. 341Visâl Orucu TutmamakNo. 1768-1769
  93. 342Kabir Üstüne OturmamakNo. 1770
  94. 343Kabirler Üzerine Yapı YapmamakNo. 1771
  95. 344Efendisinden Kaçan Kölenin DurumuNo. 1772-1773
  96. 345Cezalarda Ayrımcılık YapmamakNo. 1774
  97. 346Topluma Rahatsızlık Veren Şeylerden SakınmakNo. 1775-1776
  98. 347Çocuklara Bağış Yaparken Eşit DavranmakNo. 1777
  99. 348Kadının Yas TutmasıNo. 1778
  100. 349Alışverişle İlgili Bazı YasaklarNo. 1779-1784
  101. 350Meşru Olmayan Yerlere Harcama YapmamakNo. 1785-1786
  102. 351Müslümana Silah ÇekmemekNo. 1787-1788
  103. 352Ezan Okunduktan Sonra Camiden ÇıkmamakNo. 1789
  104. 353İkram Edilen Güzel Kokuyu Geri ÇevirmemekNo. 1790-1791
  105. 354İnsanları Yüzlerine Karşı ÖvmemekNo. 1792-1794
  106. 355KarantinaNo. 1795-1796
  107. 356BüyüNo. 1797
  108. 357Zarar Görebileceği Yerlere Kur’an’ı GötürmemekNo. 1798
  109. 358Altın ve Gümüş Kapları KullanmamakNo. 1799-1801
  110. 359Erkeklerin GiyimiNo. 1802-1803
  111. 360Gün Boyunca SusmamakNo. 1804-1805
  112. 361Başkasını Kendi Babası Kabul EtmemekNo. 1806-1809
  113. 362Allah ve Peygamber’in Yasaklarını İşlememekNo. 1810
  114. 363Yasakları Çiğneyenin TövbesiNo. 1811

Tüm hadisler

8 / 95
  1. 141Nebi sallallahu aleyhi ve sellem ’i şöyle buyururken dinledimAdî İbni Hâtim radıyallahu anh ’den rivayet edildiğine göre “Nebi sallallahu aleyhi ve sellem ’i şöyle buyururken dinledim” demiştir: “ Yarım hurma ile de olsa, cehennemden korunmaya bakın !” Buhârî, Edeb 34, Zekât 10, Rikak 51, Tevhîd 36; Müslim, Zekât 66-70. Ayrıca bk. Tirmizî, Kıyâmet 1, Zühd 37; Nesâî, Zekât 63-64; İbni Mâce, Mukaddime 13, Zekât 28 Buhârî (Zekât 10, Rikak 31, Tevhid 36) ve Müslim’in (Zekât 97) Adî İbni Hâtim’den bir başka rivayetlerinde, Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Allah, sizin her biriniz ile tercümansız konuşacaktır. Kişi sağ tarafına bakacak, âhirete gönderdiklerinden başka bir şey göremeyecektir. Soluna bakacak, âhirete gönderdiklerinden başka bir şey göremeyecektir. Önüne bakacak, karşısında cehennemden başka bir şey göremeyecektir. O halde artık bir hurmanın yarısı ile de olsa, kendinizi cehennem ateşinden koruyun. Bunu da bulamayan, güzel bir söz ile kendisini korusun . ”
  2. 142Allah Teâlâ, yemek yedikten veya bir şey içtikten sonra kendisine hamdeden kuldan hoşnut olurEnes İbni Mâlik radıyallahu anh ’den rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Allah Teâlâ, yemek yedikten veya bir şey içtikten sonra kendisine hamdeden kuldan hoşnut olur.” Müslim, Zikir 89. Ayrıca bk, Tirmizî, Et’ime 18
  3. 143Amelelik yapar, hem kendisine faydalı olur, hem de tasadduk ederEbû Mûsâ (el-Eş’arî) radıyallahu anh ’den rivayet edildiğine göre Nebi sallallahu aleyhi ve sellem (bir keresinde): - “ Sadaka vermek her müslümanın görevidir ” buyurdu. - Sadaka verecek bir şey bulamazsa? dediler. - “ Amelelik yapar, hem kendisine faydalı olur, hem de tasadduk eder ” buyurdu. - Buna gücü yetmez (veya iş bulamaz) ise? dediler. - “ Darda kalana, ihtiyaç sahibine yardım eder ” buyurdu. - Buna da gücü yetmezse? dediler. - “ İyilik yapmayı tavsiye eder ” buyurdu. - Bunu da yapamazsa? dediler. - “ Kötülük yapmaktan uzak durur. Bu da onun için sadakadır ” buyurdu. Buhârî, Zekât 30, Edeb 33; Müslim, Zekât 55
  4. 144Bütün bunları sayıp dökmeyi bırak; gücünüzün yettiği nisbette ibadet etmeniz size yeter. Allah’a yemin ederim…Âişe radıyallahu anhâ ’nın bildirdiğine göre, bir kadınla birlikte otururlarken, yanlarına Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem girdi ve: - “Bu kadın kim?” diye sordu. Âişe validemiz: - Bu filan hanımdır, dedikten sonra, onun çok namaz kıldığından bahsetti. Bunun üzerine Resûl-i Ekrem: - “ Bütün bunları sayıp dökmeyi bırak; gücünüzün yettiği nisbette ibadet etmeniz size yeter. Allah’a yemin ederim ki, siz bıkıp usanmadıkça, Allah bıkıp usanmaz” buyurdu. Resûl-i Ekrem’in en çok sevdiği ibadet, sâhibinin devamlı yaptığı idi. Buhârî, Îmân 32, Teheccüd 18; Müslim, Müsâfirîn 221. Ayrıca bk. Nesâî, Kıyâmü’l-leyl 17; Îmân 29
  5. 145Şöyle şöyle diyen sizler misiniz? Sizi uyarıyorum! Allah’a yemin ederim ki, ben sizin Allah’tan en çok…Enes ibni Mâlik radıyallahu anh şöyle dedi: Peygamber Efendimizin nâfile ibadetlerini öğrenmek üzere, sahâbeden üç kişilik bir grup, Peygamber hanımlarının evlerine geldiler. Kendilerine Efendimiz’in ibadetleri bildirilince, onlar bunu azımsadılar ve - Allah’ın Resûlü nerede biz neredeyiz? Onun geçmişteki ve gelecekteki günahları bağışlanmıştır, dediler. İçlerinden biri: - Ben ömrümün sonuna kadar, bütün gece uyumaksızın namaz kılacağım, dedi. Bir diğeri: - Ben de hayatım boyunca gündüzleri oruç tutacağım ve oruçsuz gün geçirmeyeceğim, dedi. Üçüncü sahâbî de: - Ben de sağ olduğum sürece kadınlardan uzak kalacak, asla evlenmeyeceğim, diye söz verdi. Bir müddet sonra Peygamberimiz onların yanına geldi ve kendilerine şunları söyledi: - “Şöyle şöyle diyen sizler misiniz? Sizi uyarıyorum! Allah’a yemin ederim ki, ben sizin Allah’tan en çok korkanınız ve O’na en saygılı olanınızım. Fakat ben bazan oruç tutuyor, bazan tutmuyorum. Gece hem namaz kılıyor, hem de uyuyorum. Kadınlarla da evleniyorum. Benim sünnetimden yüz çeviren kimse benden değildir.” Buhârî, Nikâh 1; Müslim, Nikâh 5. Ayrıca bk. Nesâî, Nikâh 4
  6. 146Söz ve davranışlarında ileri gidip haddi aşanlar helâk oldularAbdullah İbni Mes’ûd radıyallahu anh’ den rivayet edildiğine göre, Nebî sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Söz ve davranışlarında ileri gidip haddi aşanlar helâk oldular.” Resûl-i Ekrem bu sözü üç defa tekrarladı. Müslim, İlim 7. Ayrıca bk. Ebû Dâvûd, Sünnet 5
  7. 147Din kolaylıktır. Dini aşmak isteyen kimse, ona yenik düşer. O halde, orta yolu tutunuz, en iyiyi yapmaya…Ebû Hureyre radıyallanu anh ’dan rivayet edildiğine göre, Nebî sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Din kolaylıktır. Dini aşmak isteyen kimse, ona yenik düşer. O halde, orta yolu tutunuz, en iyiyi yapmaya çalışınız, o zaman size müjdeler olsun; günün başlangıcından, sonundan ve bir miktar da geceden faydalanınız.” Buhârî, Îmân 29. Ayrıca bk. Nesâî, Îmân 28 Buhârî’nin bir başka rivayeti şöyledir: “Orta yolu tutunuz, amellerinizi mükemmelleştirmeye ve Allah’a yakın olmaya gayret ediniz. Sabahleyin, öğle ile akşam arası çalışınız. Bir parça da geceden faydalanınız. Aman acelesiz gidin, telaşsız gidin ki, menzilinize, varacağınız hedefe ulaşasınız.” Buhârî, Rikâk 18
  8. 148Onu hemen çözünüz. Sizden biriniz canlı ve istekli olunca nâfile namaz kılsın, yorgunluk ve gevşeklik…Enes radıyallahu anh şöyle dedi: Nebî sallallahu aleyhi ve sellem mescide girmişti. İki direk arasına uzatılmış bir ip gözüne ilişti: – “Bu ip nedir?” diye sorunca, sahâbîler: – Bu, Zeynep Binti Cahş’a ait bir iptir. Namazda ayakta durmaktan yorulunca ona tutunuyor, dediler. Bunun üzerine Peygamberimiz: – “Onu hemen çözünüz. Sizden biriniz canlı ve istekli olunca nâfile namaz kılsın, yorgunluk ve gevşeklik hissettiği zaman ise yatıp uyusun” buyurdu. Buhârî, Teheccüd 18; Müslim, Müsâfirîn 219. Ayrıca bk. Ebû Dâvûd, Tatavvu’ 18; Nesâî, Kıyâmü’l-leyl 17; İbni Mâce, İkâme 184
  9. 149Sizden biriniz namaz kılarken uyku hali bastırırsa, kendisinden bu hal gidinceye kadar yatsın. Çünkü uykulu…Âişe radıyallahu anhâ’ dan rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Sizden biriniz namaz kılarken uyku hali bastırırsa, kendisinden bu hal gidinceye kadar yatsın. Çünkü uykulu vaziyette namaz kılan kimse, belki de bilmeyerek, istiğfar edip Allah’tan bağışlanma dileyeceğim derken kendine söver, beddua eder.” Buhârî, Vüdû 53; Müslim, Müsâfirîn 222. Ayrıca bk. Ebû Dâvûd, Tatavvu’ 18; Tirmizî, Mevâkît 146; Nesâî, Tahâret 116; İbni Mâce, İkâme 184
  10. 150Namazlarımı Nebi sallallahu aleyhi ve sellemle birlikte kılardım. Onun namazı da, hutbesi de normal uzunlukta…Ebû Abdullah Câbir İbni Semüre rayıdallahu anhümâ şöyle dedi: “Namazlarımı Nebi sallallahu aleyhi ve sellemle birlikte kılardım. Onun namazı da, hutbesi de normal uzunlukta idi.” Müslim, Cum’a 41-42. Ayrıca bk. Ebû Dâvûd, Salât 223; Tirmizî, Cum’a 12; Nesâî, Cum’a 35; İbni Mâce, İkâme 85
  11. 151Selmân doğru söylemişEbû Cühayfe Vehb İbni Abdullah radıyallahu anh şöyle dedi: Nebî sallallahu aleyhi ve sellem , Selmân ile Ebü’d-Derdâ’yı kardeş yapmıştı. Bu sebeple Selmân, Ebü’d-Derdâ’yı ziyaret ederdi. Bir ziyaret esnasında onun hanımı Ümmü’d-Derdâ’yı oldukça eskimiş elbiseler içinde gördü. Ona: - Bu halin ne? diye sorunca, kadın: - Kardeşin Ebü’d-Derdâ dünya malı ve zevklerine önem vermez, dedi. O esnada Ebü’d-Derdâ eve geldi ve hazırlattığı yemeği Selmân’a ikram edip: - Buyurun, yemeğinizi yiyin, ben oruçluyum, dedi. Selmân: - Sen yemedikçe ben de yemem, diye karşılık verdi. Bunun üzerine Ebü’d-Derdâ sofraya oturup yemek yedi. Gece olunca Ebü’d-Derdâ teheccüd namazı kılmaya hazırlandı. Selmân ona: - Uyu dedi. Ebü’d-Derdâ uyudu, bir müddet sonra tekrar kalkmaya davrandı. Selmân yine: - Uyu, diyerek onu kaldırmadı. Gecenin sonlarına doğru Selmân: - Şimdi kalk, dedi ve her ikisi birlikte namaz kıldılar. Sonra Selmân, Ebü’d-Derdâ’ya şöyle dedi: - Senin üzerinde Rabbinin hakkı vardır, nefsinin hakkı vardır, ailenin hakkı vardır. Hak sahiplerinin her birine haklarını ver. Sonra Ebü’d-Derdâ, Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem ’ e gidip olup biteni anlattı. Nebî sallallahu aleyhi ve sellem : – “Selmân doğru söylemiş” buyurdu. Buhârî, Savm 51, Edeb 86.
  12. 152Sen buna güç yetiremezsin. Hem oruç tut, hem iftar et; hem uykunu al, hem ibadet et; her aydan üç gün oruç…Ebû Muhammed Abdullah İbni Amr İbni Âs radıyallahu anhümâ şöyle dedi: Nebî sallallahu aleyhi ve sellem ’e benim şöyle dediğim haber verilmiş: Allah’a yemin ederim ki, yaşadığım sürece gündüzleri muhakkak oruç tutup, geceleri de ibâdet ve tâatle uyanık geçireceğim. Bunun üzerine Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem bana: – “Bunları söyleyen sen misin?” diye sordu. Ben de kendisine: – Anam babam sana feda olsun, ya Resûlallah! Evet, ben böyle söylemiştim, dedim. Buyurdular ki: – “Sen buna güç yetiremezsin. Hem oruç tut, hem iftar et; hem uykunu al, hem ibadet et; her aydan üç gün oruç tut; çünkü her iyiliğe on misli ecir ve sevap vardır. Bu ise bütün zamanını oruçlu geçirmek gibidir.” Bunun üzerine ben: – Bunun daha çoğunu yapmaya gücüm yeter, dedim. Peygamber Efendimiz: – “O halde bir gün oruç tut, iki gün tutma” buyurdu. Ben: - Ama ben bundan daha fazlasını yapabilirim, deyince Resûl-i Ekrem: – “ Öyleyse bir gün oruç tut, bir gün tutma; bu Dâvûd aleyhisselâm ’ın orucu olup, oruçların en ölçülü olanıdır” buyurdular. Bir başka rivayette: “Bu, oruçların en faziletlisidir” şeklindedir. Ben: - Bundan daha faziletlisine de gücüm yeter, dedim. Peygamberimiz: – “Bundan daha faziletlisi yoktur” buyurdu. Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem ’in tavsiye etmiş olduğu, ayda üç gün orucu kabul etmem, bana ehlimden ve malımdan daha sevimli olacakmış. Bir rivayete göre: “Senin gündüzleri oruçlu, geceleri uyanık geçirdiğin bana haber verilmedi mi sanıyorsun?” buyurmuştu. Ben de: – Elbette haber verilmiştir, yâ Resûlallah! dedim. Bunun üzerine: – “Böyle yapma, bazı kere oruç tut, bazan tutma; gece hem uyu, hem de teheccüde kalk. Şüphesiz senin üzerinde vücudunun hakkı vardır, iki gözünün hakkı vardır, hanımının hakkı vardır, ziyaretçilerinin hakkı vardır. Şüphesiz her aydan üç gün oruç tutman sana yeter. Çünkü senin için her iyiliğin on misli karşılığı vardır; bu da bütün zamanının oruçlu olması demektir.” Abdullah der ki: – Ben artırdıkça iş aleyhime döndü. Sonra ben: – Yâ Resûlallah! Ben kendimde güç ve kuvvet buluyorum, dedim. Buyurdular ki: – “O halde Allah’ın Nebisi Dâvûd’un orucunu tut, daha fazlasını yapma.” – Dâvûd orucu nedir? diye sordum. – “Senenin yarısını oruçlu geçirmektir” buyurdu. Abdullah yaşlandıktan sonra: – Keşke Allah’ın Resûlü’nün ruhsatını kabul etmiş olsaydım, der dururdu. Bir başka rivayet şöyledir: – “Senin bütün günleri oruçlu geçirdiğinden ve her gece Kur’an’ı okuduğundan haberdar olmadığımı mı sanıyorsun?” Bunun üzerine ben: – Elbette haberdarsındır, yâ Resûlallah! Fakat ben bununla sadece hayra ulaşmayı diliyorum, dedim. Peygamber Efendimiz: – “Allah’ın Nebîsi Dâvûd’un orucunu tut, çünkü o insanların en çok ibadet edeni idi. Ayda bir defa da Kur’an’ı hatmet” buyurdu. Ben ise: - Ya Resûlallah! Benim bundan daha fazlasına gücüm yeter, dedim. Peygamberimiz: – “O halde yirmi günde bir hatmet” buyurdu. Ben yine: – Ya Resûlallah! Bundan daha fazlasını yapabilirim, dedim. O: – “Öyleyse on günde bir hatmet” buyurdu. Ben tekrar: – Bundan daha fazlasına gücüm yeter, yâ Nebîyyallah! diye ısrar edince: – “Şu halde yedi günde bir hatim yap, artık bunun üzerine artırma” buyurdular. Ben artırdıkça, aleyhime artırıldı. Nebî sallallahu aleyhi ve sellem bana dedi ki: – “Şüphesiz ki sen bilmiyorsun, belki ömrün uzun olur?” Abdullah İbni Amr der ki: – Nebî sallallahu aleyhi ve sellem ’ in bana söylediği hale döndüm. İhtiyarlayınca, onun ruhsatını kabul etmiş olmayı çok arzu ettim. Bir başka rivayette ise şöyledir: “Senin çocuklarının da senin üzerinde hakları vardır.” Bir diğer rivayette: “Bütün zamanını oruçlu geçirenin orucu yoktur.” Bu sözünü üç defa tekrarladı. Bir diğer rivayette: “Allah’a en sevimli olan oruç, Dâvûd aleyhisselâm ’ın orucudur. Allah’a en sevimli namaz da Dâvûd aleyhisselâm ’ın namazıdır. Dâvûd aleyhisselâm gecenin yarısını uyuyarak geçirir, sonra üçte birinde namaz için kalkar, altıda birinde yine uyurdu. Bir gün oruç tutar, bir gün tutmazdı. Düşmanla karşılaştığında kaçmazdı.” Başka bir rivayet de şu şekildedir: Abdullah şöyle demiştir: Babam beni soyca üstün bir hanımla evlendirdi. Zaman zaman gelininin yanına gelir gider, ona beni sorarmış. O da dermiş ki: - O ne iyi erkektir, evine geldiğimden beri yatağıma ayak basmadı, ne halde olduğumu da araştırmadı. Vaziyet böyle devam edip gidince, babam durumu Nebî sallallahu aleyhi ve sellem ’e anlatmış, Peygamberimiz: – “Onu benimle görüştür” buyurmuş. Daha sonra ben Resûl-i Ekrem ile karşılaştım. Bana: – “Nasıl oruç tutuyorsun?” diye sordu. Ben de: – Her gün, dedim. Sonra: – “Nasıl hatim yapıyorsun?” dedi. Ben: – Her gece, diye cevap verdim. Abdullah İbni Amr daha önce geçen konuşmalarının benzerini anlattı. O, geceleyin rahat etmek için, okuduğu Kur’an’ın yedide birini, gündüz aile fertlerinden birine okuyup dinletirdi. Güçlü ve kuvvetli olmak istediğinde, bir kaç gün oruç tutmazdı. Sonra oruç tutmadığı günleri sayar, Nebî sallallahu aleyhi ve sellem ’e verdiği sözden caymış olmamak için, tutamadığı günler kadar orucu kazâ ederdi. Buhârî, Savm 55, 56, 57, Teheccüd 7, Enbiyâ 37, Nikâh 89; Müslim, Sıyâm 181-193
  13. 153Nefsimi gücü ve kudretiyle elinde bulunduran Allah’a yemin ederim ki, şayet siz, benim yanımda bulunduğunuz…Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem ’in kâtiplerinden Ebû Rib’î Hanzala İbni Rebî‘ el-Üseydî şöyle demiştir: Ebû Bekir benimle karşılaştı ve bana: - Nasılsın, ey Hanzala? diye sordu. Ben de: - Hanzala münafık oldu, dedim. Ebû Bekir: - Sübhânellah, sen ne diyorsun? dedi. Ben cevaben dedim ki: - Bizler, Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem ’in yanında bulunuyoruz. Bize cennet ve cehennemden bahsediyor, sanki gözlerimizle görüyormuşuz gibi oluyoruz. Onun huzurundan ayrılıp çoluk çocuğumuzun yanına ve işlerimizin başına dönünce, çok şeyi unutuyoruz. Ebû Bekir radıyallahu anh dedi ki: - Allah’a yemin ederim ki, biz de benzeri şeylerle karşı karşıyayız. Ben ve Ebû Bekir birlikte yola düştük ve Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem ’ in huzuruna girdik. Ben: - Ya Resûlallah! Hanzala münafık oldu, dedim. Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem : – “Bu ne demek?” dedi. Ben: - Ya Resûlallah! Senin yanında bulunuyoruz, bize cennet ve cehennemden bahsediyorsun; sanki onları gözümüzle görüyor gibi oluyoruz. Senin huzurundan çıkıp da çoluk çocuğumuzun yanına ve işimizin başına dönünce, çoğunu unutuyoruz, dedim. Bunun üzerine Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem : - “Nefsimi gücü ve kudretiyle elinde bulunduran Allah’a yemin ederim ki, şayet siz, benim yanımda bulunduğunuz hâl üzere devam edip zikir üzere olabilseydiniz, yataklarınızda ve yollarınızda melekler sizinle musafaha ederlerdi. Fakat ey Hanzala, bir saatinizi ibadete, bir saatinizi de dünya işlerinize ayırınız” buyurdu ve bu sözünü üç defa tekrarladı. Müslim, Tevbe 12-13. Ayrıca bk. Tirmizî, Kıyâmet 59
  14. 154Ona söyleyiniz! Konuşsun, gölgelensin, otursun ve orucunu tamamlasınAbdullah İbni Abbas radıyallahu anhümâ şöyle dedi: Nebî sallallahu aleyhi ve sellem insanlara hitap ederken, ayakta duran bir adam gördü ve onun kim olduğunu sordu. Ashâb: - O, Ebu İsrâîl’dir. Güneşte durmayı, oturmamayı, gölgelenmemeyi, konuşmamayı ve sürekli oruç tutmayı adamıştır, dediler. Bunun üzerine Nebî sallallahu aleyhi ve sellem : – “Ona söyleyiniz! Konuşsun, gölgelensin, otursun ve orucunu tamamlasın” buyurdular. Buhârî, Eymân 31. Ayrıca bk. Ebû Dâvûd, Eymân 19
  15. 155Bir kimse, geceleri okuduğu zikir ve duasını okumadan veya tamamlayamadan uyur da, sonra onu sabah namazı ile…Ömer İbni Hattâb radıyallahu anh ’den rivayet edildiğine göre, Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Bir kimse, geceleri okuduğu zikir ve duasını okumadan veya tamamlayamadan uyur da, sonra onu sabah namazı ile öğle namazı arasında okursa, gece okumuş gibi sevap kazanır.” Müslim, Müsâfirîn 142. Ayrıca bk. Ebû Dâvûd, Tatavvu’ 19; Tirmizî, Cum’a 56; Nesâî, Kıyâmü’l-leyl 65; İbni Mâce, İkâme 177
  16. 156Ey Abdullah! Filan kimse gibi olma, çünkü o gece ibadetine devam ederken, sonra geceleri ibadet etmeyi…Abdullah İbni Amr İbni Âs radıyallahu anhümâ şöyle dedi: Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem bana şöyle dedi: “Ey Abdullah! Filan kimse gibi olma, çünkü o gece ibadetine devam ederken, sonra geceleri ibadet etmeyi terketti.” Buhârî, Teheccüd 19; Müslim, Sıyâm 185
  17. 157Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem , ağrı, sancı veya benzer bir sebeple gece namazını geçirirse, bir…Hz. Âişe radıyallahu anhâ şöyle dedi: Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem , ağrı, sancı veya benzer bir sebeple gece namazını geçirirse, bir sonraki günün gündüzünde on iki rek’at namaz kılardı. Müslim, Müsafirîn 140
  18. 158Herhangi bir konuyu size emredip yasaklamadığım sürece, siz de beni kendi halime bırakınız. Sizden önceki…Ebû Hureyre radıyallahu anh ’den rivâyet edildiğine göre, Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Herhangi bir konuyu size emredip yasaklamadığım sürece, siz de beni kendi halime bırakınız. Sizden önceki ümmetleri çok sual sormaları ve peygamberlerine karşı münakaşaya dalmaları helâk etti. Size herhangi bir şeyi yasakladığım zaman ondan kesinlikle sakınınız, bir şeyi emrettiğimde de onu, gücünüz yettiği ölçüde yerine getiriniz.” Buhârî, İ’tisâm 2; Müslim, Hac 412, Fezâil 130-131. Ayrıca bk. Tirmizî, İlim 17; Nesâî, Hac 1; İbni Mâce, Mukaddime
  19. 159Size, Allah’a çok saygı duymanızı, başınıza bir Habeşli köle bile emir olsa, onu dinleyip itaat etmenizi…Ebû Necih İrbâz İbni Sâriye radıyallahu anh şöyle dedi: “Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem bize çok tesirli bir öğüt verdi. Bu öğütten dolayı kalpler ürperdi, gözler yaşardı. Bizler: - Ey Allah’ın Resûlü! Bu öğüt, sanki ayrılmak üzere olan birinin öğüdüne benziyor, bari bize bir tavsiyede bulun, dedik. Bunun üzerine: – “Size, Allah’a çok saygı duymanızı, başınıza bir Habeşli köle bile emir olsa, onu dinleyip itaat etmenizi tavsiye ederim. Benden sonra sağ kalıp uzunca bir hayat sürenler pek çok ihtilaflar görecekler. O zaman sizin üzerinize gerekli olan, benim sünnetime ve doğru yolda olan Hulefâ-yi Râşidîn’in sünnetine sarılmanızdır. Bu sünnetlere sımsıkı sarılınız. Sonradan ortaya çıkarılmış bid’atlardan şiddetle kaçınınız. Çünkü her bid’at dalâlettir, sapıklıktır” buyurdular. Ebû Dâvûd, Sünnet 5; Tirmizi, İlim 16. Ayrıca bk. İbni Mâce, Mukaddime 6
  20. 160İstemeyenler dışında, ümmetimin tamamı cennete girerEbû Hureyre radıyallahu anh ’den rivâyet edildiğine göre Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem: “İstemeyenler dışında, ümmetimin tamamı cennete girer” buyurdu. Bunun üzerine: - Ey Allah’ın elçisi, cennete girmeyi kim istemez ki? denildi. Peygamber Efendimiz: – “Bana itaat edenler cennete girer, bana karşı gelenler cenneti istememiş demektir” buyurdu. Buhârî, İ’tisâm 2